Bruine algen in een nieuw aquarium: normaal of een probleem?

Na een paar dagen in je gloednieuwe aquarium verschijnt een bruinachtige, slijmerige laag op je bodem, glas en decoratie. Paniek? Helemaal niet nodig. Bruine algen zijn bij nieuwe aquaria volkomen normaal en meestal een teken dat je biologisch systeem zich aan het vestigen is.

Deze bruine laag bestaat uit diatomeeën, een soort eencellige algen die vooral groeien bij lage lichtintensiteit en overschot aan silicaten. Nieuw zand, grind of kraanwater bevat vaak veel silicaat, en dat is voedsel voor deze algen. Zodra je nuttige bacteriën en planten goed groeien, verdwijnen ze meestal vanzelf.

Waarom krijg je bruine algen in een nieuw aquarium?

Een nieuw aquarium mist de biologische balans die een volwassen bak heeft. Je bacteriepopulatie is nog klein, je planten groeien nog niet volop en de competitie om voedingsstoffen is laag.

Dat geeft ruimte aan opportunistische algen zoals diatomeeën. Silicaat speelt vaak een hoofdrol.

Nieuw substraat (vooral zand) kan veel silicaat bevatten, en ook kraanwater in sommige regio's heeft verhoogde waardes. Diatomeeën gebruiken silicaat om hun celwand te bouwen, dus zolang er veel beschikbaar is, groeien ze vrolijk door.

Bruine algen verschijnen meestal tussen dag 3 en dag 10 na het opstarten. Ze bereiken hun piek rond week twee tot drie en verdwijnen vaak vanzelf binnen vier tot zes weken.

Wanneer is het normaal en wanneer een probleem?

Normaal is het als de bruine laag alleen zit op het glas, de bodem en harde decoratie zoals stenen en hout.

Het voelt zacht en slijmerig aan en veegt gemakkelijk weg met je vinger. Je planten hebben eventueel een lichte aanslag, maar groeien verder gewoon door. Het wordt een probleem als de laag extreem dik wordt (meerdere millimeters), je planten volledig bedekt en verstikt, of als het na acht weken nog steeds niet vermindert. Dan is er waarschijnlijk een structureel probleem zoals te weinig licht, veel te hoge silicaatwaarden of een compleet gebrek aan plantgroei.

Wat kun je ertegen doen (of juist laten)?

In de meeste gevallen doe je het beste: niks. Laat de natuur zijn werk doen.

Je biologisch evenwicht heeft tijd nodig om zich te vestigen. Handmatig verwijderen mag, maar het groeit toch weer terug tot je systeem rijp is. Wel verstandig om te doen:

Ongeduldig? Je kunt JBL SilicatEx (€12-18) in je filter stoppen.

• Verhoog je verlichting naar 8-10 uur per dag als je korter zit
• Doe wekelijks een kleine waterwissel (10-20%) om silicaat te verlagen
• Zuig de bodem regelmatig met een mulmsauger zoals de JBL AquaEx
• Voeg snelgroeiende planten toe (waterpest, valisneria) die de balans versnellen
• Voer spaarzaam, restvoer verergert de situatie

Dit is een hars dat silicaat uit het water bindt. Werkt snel, maar lost niet de echte oorzaak op.

Zodra het hars vol is (na 4-6 weken), moet je het vervangen of het silicaat komt terug.

Vermijd chemische algenbestrijders zoals Tetra AlguMin in een nieuw aquarium. Je jonge bacteriekolonie heeft het al zwaar genoeg zonder extra chemicaliën.

Helpen slakken of garnalen tegen bruine algen?

Ja, zeker. Posthoornslakken, blaasslakken en neritina's (racetrack snails) grazen bruine algen graag weg.

Amano garnalen en Red Cherry garnalen eten ze ook, maar niet als eerste keuze. Voor een 60-liter bak zijn drie tot vijf neritina's genoeg om het glas en de decoratie redelijk schoon te houden. Let op: slakken en garnalen verwijderen de algen, maar lossen het silicaatprobleem niet op. Ze helpen vooral met het symptoom, niet met de oorzaak. Toch zijn ze een prima toevoeging aan je opruimploeg en ze doen geen kwaad.

Hoelang duurt het voordat bruine algen verdwijnen?

In een gezond nieuw aquarium zie je de piek van bruin water tussen week twee en vier.

Daarna neemt het geleidelijk af. Rond week zes tot acht is de overlast meestal voorbij, mits je biologische filter goed draait en je planten groeien (voorkom hierbij veelgemaakte fouten bij de opstart). Factoren die het versnellen: Bij trage afname kun je je kraanwater laten testen op silicaat. Waardes boven 5 mg/l kunnen blijvend voor problemen zorgen. Overweeg dan een RO-filter voor je aanvulwater of schakel over op gedemineraliseerd water dat je zelf weer ophardheid brengt met mineraalzouten.

• Voldoende licht (minimaal 0,5 watt per liter voor planted tanks)
• Goede waterstroming door alle hoeken
• Regelmatige waterwissels
• Genoeg snelgroeiende planten die voeding opnemen
• Kraanwater met lage silicaatwaarden

Wanneer moet je wel ingrijpen?

Grijp in als na acht weken de situatie niet verbetert of zelfs erger wordt. Check dan de volgende punten: Los je onderliggende problemen op voordat je naar snelle fixes zoals algendoders grijpt. Een aquarium is een ecosysteem, geen chemisch bad. Let ook op de temperatuur, want je aquarium koelen in de zomer is essentieel voor een stabiel evenwicht. Geduld loont.

• Lichtintensiteit: staat je lamp wel aan genoeg uren en op voldoende sterkte?
• Plantgroei: groeien je planten überhaupt? Zo niet, dan ligt daar het probleem
• Waterwaarden: test silicaat, nitraat en fosfaat. Extreem hoge waardes wijzen op structurele problemen
• Voeding: geef je veel te veel voer waardoor er te veel organisch afval ontstaat?
• Filter: draait je filter goed en heb je voldoende bacteriekolonies?