Wat zijn pestslakken? Poelslakken en bladslakken herkennen

Pestslakken zijn ongewenste slakkensoorten die ongevraagd in je aquarium terechtkomen en zich razendsnel vermeerderen. De twee meest voorkomende typen zijn poelslakken en bladslakken. Ze komen meestal mee met nieuwe planten, decoratie of zelfs op de zakjes waarin je nieuwe vissen koopt. Wat begint met één of twee exemplaren kan binnen enkele weken uitgroeien tot een invasie van honderden slakken die je ruiten bedekken en je aquarium er rommelig uit laten zien.

Poelslakken: de ronde explosieve vermeerdenaars

Poelslakken (Physidae) herken je aan hun ronde, bolhuisvorm die draait naar links (tegen de klok in).

Het huisje is meestal bruin tot roodbruin gekleurd en vrij dun. Deze slakken worden maximaal 1 tot 1,5 cm groot en hebben twee driehoekige voelsprieten met daaraan hun ogen. Ze zijn hermafrodieten en dat is precies het probleem: één poelslak is genoeg om binnen enkele weken een complete kolonie te starten.

Eén volwassen poelslak kan 100-200 nakomelingen per maand produceren onder ideale omstandigheden. Dat verklaart waarom een klein probleempje zo snel uit de hand loopt.

Ze leggen transparante geleiachtige klompjes met eitjes op planten, ruiten en decoratie. Bij temperaturen boven 22°C verloopt de ontwikkeling razendsnel.

Poelslakken zijn vooral 's nachts actief. Overdag zie je ze vaak op rustige plekken zitten, maar zodra het licht uit gaat kruipen ze massaal over de ruiten en planten om algen en plantenresten op te eten.

Bladslakken: de lange platte varianten

Bladslakken (Physa acuta en Lymnaea soorten) hebben een langgerekter, spits toelopend huisje dat ook naar links draait. Ze lijken op poelslakken maar zijn wat groter (tot 2 cm) en hebben een plattere vorm, vandaar de naam bladslak.

Ook bladslakken zijn hermafrodieten en vermeerderen zich explosief. Hun eierkapsels zie je vaak als langgerekte stroken op de ruit of onderblad van grote planten zoals Anubias of Echinodorus.

Ze zijn minder schuw dan poelslakken en zie je ook overdag actief grazen op algengroei. Bladslakken houden van zuurstofrijk water en zie je vaak dicht bij de wateroppervlakte of bij de uitstroom van je filter. Ze hebben een longholte en moeten regelmatig naar boven om lucht te happen, wat je ze snel ziet doen. Wordt de populatie te groot? Dan kun je deze ongewenste slakken effectief aanpakken.

Waarom ze pestslakken heten

Deze slakken krijgen niet voor niets hun negatieve bijnaam. In tegenstelling tot veel andere populaire soorten aquariumslakken vermeerderen ze zich zo snel dat ze je aquarium kunnen overnemen.

Honderden slakken op je ruiten blokkeren het zicht op je vissen en planten. Hun eierkapsels plakken overal en hun uitwerpselen dragen bij aan organische vervuiling.

Bovendien eten ze niet alleen algen, maar ook gezonde planten wanneer voedsel schaars wordt. Zachte plantensoorten zoals Rotala, Limnophila en nieuwe bladeren van Cryptocoryne worden aangevreten, wat gaten en beschadigingen veroorzaakt. Een ander probleem is dat dode pestslakken (en dat gebeurt vaak bij massale populaties) snel vervuiling en ammoniak veroorzaken. Vind je opeens tientallen dode slakken, dan moet je snel handelen met grote waterverversingen om je vissen te beschermen.

Verschil met nuttige slakken

Niet alle slakken in je aquarium zijn pesten. Posthoornslakken lijken op poelslakken maar hun huisje draait naar rechts en ze vermeerderen veel langzamer. Neritina slakken zijn uitstekende algenbestrijders en kunnen zich in zoetwater helemaal niet voortplanten.

Ook een enkele Ramshoorn of Anentome helena (roofslak) kan nuttig zijn. Het verschil zit in de controleerbare populatiegrootte: één of twee nuttige slakken blijven één of twee slakken. Eén pestslak wordt honderd pestslakken. Leer het verschil te zien door goed naar de draairichting en vorm van het huisje te kijken.

Linksdraaiend en rond of langwerpig smal? Dan heb je waarschijnlijk te maken met poelslakken of bladslakken. Rechtsdraaiend en spiral? Dan is het een posthoornslak die minder problematisch is.

Hoe komen ze je aquarium binnen

De meest voorkomende route is via nieuwe planten. Eierkapsels zijn minuscuul en zitten verstopt tussen bladeren, wortels of stengels.

Zelfs kweekvijver-planten die in steriele bakken verkocht worden kunnen besmet zijn met eitjes. Ook via levend voer zoals watervlooien, moerasvlooien of tubifex uit natuurlijke bronnen kunnen slakjes of eitjes binnenkomen.

Was nieuwe planten altijd af met lauw kraanwater en inspecteer ze goed voor je ze in je aquarium plaatst. Een preventieve dompeling van enkele minuten in zout water (1 eetlepel per liter) doodt veel slakjes en eitjes zonder de plant te beschadigen.

Tweedehands decoratie, stenen of zelfs het water waarin nieuwe vissen zitten kan besmetting veroorzaken. Bewustzijn is je beste bescherming. Check nieuwe spullen grondig en quarantaine nieuwe planten in een apart bakje voor een week of twee. Zie je slakjes verschijnen, dan kun je ingrijpen voor ze je hoofdaquarium bereiken.